Cô là nữ VĐV chạy ngắn thứ ba trong gần một trăm năm qua "trang bị kín toàn thân" khi thi đấu chung kết tại một giải quốc tế lớn!
Thế nhưng cô lại bị cấm mặc bộ đồ thi đấu như vậy khi tham dự Thế vận hội Los Angeles 2028.
Cô chính là Keely Hodgkinson, nhà vô địch nội dung 800m nữ tại Olympic Paris 2024, ngôi sao đang lên như diều gặp gió của Liên đoàn Điền kinh Thế giới.
Tuy nhiên, việc cô bị cấm mặc bộ đồ thi đấu kín toàn thân không phải là quyết định của Liên đoàn Điền kinh Thế giới hay Ban tổ chức Olympic, mà là do xung đột với nhà tài trợ của đội tuyển quốc gia.
Trên sân khấu Olympic, lần gần nhất xuất hiện bộ đồ thi đấu kín toàn thân phải ngược về năm 2000, khi VĐV người Australia Cathy Freeman khoác lên mình bộ đồ bó sát màu xanh lá thi đấu tại Olympic Sydney, và cán đích đầu tiên với thành tích 49 giây 11 để giành chức vô địch 400m.
Bộ chiến bào bó sát ấy cũng trở thành một tác phẩm kinh điển trong lịch sử Olympic!
Dĩ nhiên, trang phục chạy ngắn mà mọi người thấy ngày nay thường là quần lót tam giác siêu ngắn. Vì những cáo buộc "vật hóa phụ nữ", quy luật bất thành văn này còn vấp phải sự phản đối của nhiều quốc gia và tổ chức.
Không thể phủ nhận rằng, dù là VĐV, nhà tài trợ hay bên tổ chức giải, ai cũng mong trang phục thi đấu của nữ càng ngắn càng tốt, bởi điều này ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ quan tâm và tỷ suất người xem.
Quy định của Điền kinh Thế giới không bắt buộc quần phải là kiểu tam giác hay dài bao nhiêu phân. Xét về mặt kỹ thuật, chỉ cần trang phục thi đấu vượt qua thử nghiệm trong hầm gió là đạt chuẩn, nhằm đảm bảo hiệu năng khí động học tối ưu trong thi đấu.
Từ góc độ của VĐV, còn phải tránh cọ xát đùi và bảo đảm sự thoải mái khi vận động.
Kể từ Olympic Amsterdam 1928, khi phụ nữ lần đầu tiên bước lên sân điền kinh, từ váy dài đến bộ chiến y tốc độ dạng tam giác, trăm năm biến đổi của trang phục chạy ngắn nữ giống như dấu ấn của thời đại, sự kế thừa của văn hóa và thẩm mỹ.
Hôm nay chúng ta cùng xem: "Sức mạnh của cô ấy trên đường chạy — Lịch sử tiến hóa của trang phục chạy ngắn nữ"
【Chương 1: Bị buộc phải "đoan trang" — Từ năm 1928 đến thập niên 1950】
Cuối thế kỷ 19, khi điền kinh hiện đại phát triển ở châu Âu, chuẩn mực xã hội dành cho phụ nữ vẫn là "thanh lịch và kín đáo". Những nữ VĐV chạy hiếm hoi khi ấy phải mặc váy dài nặng nề chấm mắt cá chân, áo cổ cao tay dài, bên trong còn phải mặc áo nịt ngực.
Phụ nữ ăn mặc hở hang ở phần lớn các quốc gia đều sẽ bị dị nghị, thậm chí phải chịu những hình phạt tàn khốc.
Bước ngoặt thực sự diễn ra tại Olympic Amsterdam 1928, nơi phát súng đầu tiên của nội dung 100m nữ vang lên.
Một cô gái người Mỹ tên Betty Robinson mặc áo phông ngắn tay rộng rãi và một chiếc quần đùi rộng thùng thình, chiều dài của chiếc "quần đùi" này được quy định nghiêm ngặt là phải dưới đầu gối 12 phân.
Đây không phải chiếc quần thuận tiện cho việc chạy, mà giống một sự thỏa hiệp hơn: phụ nữ được chạy, nhưng phải chạy một cách "đoan trang". Cần biết rằng khi ấy nước Mỹ cũng vừa trải qua cuộc giải phóng tình dục.
Đáng chua xót hơn, sau nội dung 800m năm đó, vì vài VĐV ngã xuống thở dốc, truyền thông và quan chức lại tuyên bố "cơ thể phụ nữ quá yếu ớt, không thích hợp vận động mạnh", khiến các nội dung chạy trung bình và dài của nữ bị cấm thi đấu suốt 30 năm.
【Chương 2: Cơ thể thức tỉnh — Thập niên 1960 đến thập niên 1970】
Khi đó chưa có trang phục thể thao được thiết kế riêng cho phụ nữ, phần lớn họ đều mặc quần đùi nam.
Tại Olympic Melbourne 1956, VĐV người Anh June Paul giành huy chương bạc 100m nữ, cô mặc bộ đồ đội tuyển mà mình yêu thích và còn trang điểm nhẹ. Các nữ VĐV bắt đầu thể hiện bản thân theo những cách tinh tế, nhưng hình thức trang phục vẫn bị bó buộc bởi chuẩn mực xã hội bảo thủ.
Sau Thế chiến II, cùng với công nghiệp hóa và sự ra đời của vải tổng hợp, sân điền kinh đón nhận một cuộc cách mạng về vật liệu. Nylon, sợi polyester và các vật liệu tổng hợp khác dần đi vào lĩnh vực trang phục thể thao, tạo điều kiện cho những bộ đồ thi đấu nhẹ hơn và bền hơn.
Tại Olympic Rome 1960, Wilma Rudolph trong chiếc áo ba lỗ xanh hải quân và quần đùi trắng đã giành ba HCV với phong thái nhẹ nhàng, thanh lịch, một lần phá tan định kiến của thế giới về thể lực phụ nữ.
Thời kỳ này, trang phục chạy ngắn nữ dần cố định thành "áo ba lỗ + quần đùi thể thao ống rộng". Dù đã nhẹ nhàng hơn nhiều so với trước, thiết kế vẫn mang tính "phi giới tính" và "xóa đường cong" rất cao — logic cốt lõi vẫn là mô phỏng đường cắt của đồ thể thao nam, cố gắng che giấu đặc điểm sinh lý của phụ nữ.
Nhưng đấu trường thời đại này đã chứng kiến sự thức tỉnh của cơ thể phụ nữ, trang phục bắt đầu "phục vụ cơ thể" chứ không chỉ "che đậy cơ thể", còn cuộc lật đổ thực sự vẫn ở phía sau.
【Chương 3: Cách mạng công nghệ và cá tính bùng nổ (thập niên 1980 — thập niên 1990)】
Những năm 80, trang phục chạy ngắn nữ đón nhận bước đột phá về công nghệ vải, đây là một cuộc "bùng nổ chủ động" mang tính thời đại. Đặc biệt là sự phổ biến của sợi đàn hồi Lycra khiến bộ đồ thi đấu lần đầu tiên ôm trọn hoàn hảo các nhóm cơ của cơ thể. Bộ đồ liền thân bó sát và quần chạy xẻ cao ra đời. Thiết kế này giảm đáng kể lực cản gió khi chạy, đồng thời nâng đỡ, giữ chặt cơ bắp.
Người đưa tính năng này cùng thẩm mỹ cá nhân lên đến đỉnh cao chính là người giữ kỷ lục thế giới 100m và 200m nữ — "Bướm hoa" Florence Griffith Joyner.
Tại Olympic Seoul 1988, Flo-Jo bước lên đường chạy trong bộ đồ liền thân một ống xẻ cao do chính cô thiết kế. Họa tiết rực rỡ một bên, bộ móng tay lộng lẫy dài vài phân, mái tóc đen tung bay trong gió, cô không chỉ làm cả thế giới chấn động với kỳ tích 10 giây 49, mà còn hoàn toàn lật đổ định nghĩa của thế giới về VĐV điền kinh.
Flo-Jo dùng trang phục của mình để tuyên bố với thế giới: mạnh mẽ và xinh đẹp không đối lập, tốc độ và gợi cảm có thể cùng tồn tại.
Những năm 90, quần tam giác xẻ cao và áo ba lỗ ngắn bó sát dần trở thành trang bị tiêu chuẩn phổ biến trên đường chạy ngắn. Trang phục thi đấu bắt đầu phân biệt chính xác sự khác nhau về cấu trúc cơ sinh học giữa nam và nữ, vẻ đẹp đường nét cơ thể phụ nữ lần đầu tiên được thể hiện trọn vẹn trên đường chạy.
【Chương 4: Tốc độ cực hạn trước sức gió và thẩm mỹ đa dạng (từ thập niên 2000 đến nay)】
Bước vào thiên niên kỷ mới, sự tiến hóa của trang phục chạy ngắn bước vào thời đại cạnh tranh công nghệ ở "cấp độ micromet".
Ngày nay, đằng sau một bộ đồ chạy ngắn hàng đầu là kết tinh của thí nghiệm hầm gió và cơ sinh học. Các thương hiệu thể thao hàng đầu sử dụng quét cơ thể 3D, thiết kế các điểm lồi khí động học và ghép nối keo nhiệt không đường may, giảm lực cản gió xuống mức tối thiểu. Thậm chí từng lỗ nhỏ trên vải đều kiểm soát chính xác nhiệt độ cơ thể và sự bay hơi của mồ hôi.
Nhưng công nghệ không xóa bỏ cá tính, mà ngược lại còn sản sinh ra sự đa dạng và bao dung chưa từng có.
Sân điền kinh ngày nay đã trở thành sân khấu bao dung nhất dành cho phụ nữ. "Người bay" Jamaica Fraser-Pryce có thể đổi kiểu tóc và trang phục với màu sắc khác nhau mỗi lần thi đấu, thể hiện sự tự tin văn hóa độc đáo; đồng thời, Liên đoàn Điền kinh Thế giới cũng sửa đổi quy định, cho phép những VĐV cần che phủ toàn thân vì lý do tôn giáo, văn hóa được mặc khăn trùm đầu bó sát công nghệ cao cùng áo dài tay, quần dài khi thi đấu.
Từ chỗ ban đầu phải dùng váy dài che kín cơ thể, đến nay có thể tự do lựa chọn quần tam giác, quần đùi ống đứng, đồ một ống hay đồ liền thân kín toàn thân — quyền lựa chọn trang phục thi đấu cuối cùng đã hoàn toàn trở về tay chính các nữ VĐV.
Nhìn lại trăm năm lịch sử chạy ngắn, sự tiến hóa của trang phục thi đấu nữ chưa bao giờ đơn thuần là một lịch sử thời trang.
Đó là lịch sử đấu tranh của phụ nữ để phá bỏ định kiến, giành quyền làm chủ cơ thể; cũng là lịch sử khám phá khi công nghệ tiếp sức cho thể lực, không ngừng vượt qua giới hạn của con người.
Trong vài trăm gram vải ngắn ngủi ấy là ký ức thời đại từ "giam cầm" đến "giải phóng", là sức mạnh phụ nữ lắng đọng từ chỗ "bị soi xét" đến "tự hào phô diễn".
Bài viết do Nghệ Thố Thể Đàn biên tập nguyên bản
Lưu ý: Hình ảnh lấy từ internet, nếu vi phạm bản quyền vui lòng liên hệ tác giả
