Bài Daily Telegraph viết, từ Premier League đến NBA rồi F1, VR đang mở không gian “cách mạng” mới cho trải nghiệm CĐV, phát sóng và cầm quân.
Chris Bascombe gia nhập Telegraph năm 2011, làm phóng viên bóng đá Merseyside đã 14 năm. Ông đưa tin Premier League hơn 25 năm, từng làm Liverpool Echo, năm lần nhận giải phóng viên thể thao năm của Hiệp hội biên tập khu Tây Bắc.
Chủ nhật tuần trước, cú sút xa phút cuối của Maitland-Niles phá lưới Man United cho Everton lẽ ra phải bị chặn.
Thủ môn đứng im một chỗ, độ linh hoạt chẳng khác lười đang ngủ, nên hai tay đưa ra gần như chỉ đưa bóng vào góc cao.
Trước khi CĐV Lammens phản đối đánh giá khắc nghiệt này, cần nói đây chỉ là phản ứng vụng về của tôi khi đắm mình vào một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất Premier League từ đầu mùa đến nay.
Giờ người chơi đeo kính thực tế ảo trải nghiệm game “cầu thủ Premier League” sẽ rất quen cảm giác bất lực của thủ môn tạm ấy. Mùa trước, khoảng 2 triệu người chơi có cơ hội tái hiện cảnh David Raya tại Anfield không chặn được đá phạt Szoboszlai. Hệ thống phục dựng chính xác hướng và tốc độ sút, đưa bóng thẳng đến trước mặt thủ môn Arsenal.
Mỗi thứ Tư, hệ thống tải lên một số đoạn trận cuối tuần. Điều đó để người chơi thấy rõ vì sao cú sút của hậu vệ phải Everton vào Man United không chặn được, cũng hiểu vì sao bàn thứ hai của Isak trước Ipswich phải kết thúc chính xác thế, còn góc máy truyền thống không hiện được chi tiết ấy.
Cách chơi ấy chỉ là một lát cắt của biến đổi số. Nó ắt sẽ đổi căn bản cách khán giả tiêu thụ thể thao trực tiếp, đồng thời định hình lại tập luyện và phân tích, phủ ngày càng nhiều môn.
“Đây còn xa mới chỉ là sản phẩm tiêu dùng cho trẻ em, chúng tôi cung cấp công cụ kỹ thuật và dữ liệu cho cầu thủ chuyên nghiệp và HLV hạng top,” nhà sáng lập công ty thể thao công nghệ Rezzil Andy Eaglestone nói. Rezzil đã hợp tác Premier League, mở ý tưởng của ông sang phía công chúng và phía chuyên nghiệp.
Văn phòng Rezzil ở Deansgate, Manchester, từng là căn hộ của Gary Neville. Ban lãnh đạo công ty có đủ lý do tin “chúng tôi đã đứng ở điểm khởi đầu cuộc cách mạng”.
Nhờ tín hiệu phát trực tiếp trận Premier League, phần mềm định vị từng cầu thủ và tái dựng quỹ đạo di chuyển với độ chính xác 99,9%. Quá trình đưa hình từ kiểu “thế giới Toy Story của Pixar” dần thành phong cách ống kính tinh hơn đang tiến nhanh, hình vì thế thêm cảm giác có mặt.
“Giờ chúng tôi đã có khả năng đưa bạn vào kính, để bạn xem hình 3D một trận Premier League theo thời gian thực,” Eaglestone nói. Ông rồi demo cách người dùng từ bất kỳ vị trí nào tại Portman Road, sân nhà Ipswich, chọn góc xem trận Liverpool làm khách thứ Sáu tuần trước.
“Nếu là trận sân nhà, tôi có thể để bạn hiệp 1 ngồi khán đài Anfield, hiệp 2 ngồi khán đài khách.
Chúng tôi có thể dùng công nghệ này cho mọi môn: bóng rổ, bóng bầu dục Mỹ, rugby, tennis — đều được.
Bạn có thể xem trên màn phẳng phòng khách, cũng có thể xem điện thoại mọi nơi. Công nghệ đã đủ. Lúc này, chỉ ủy quyền và yếu tố thương mại còn ngăn nó triển khai toàn diện, nhưng chuyện ấy cuối cùng sẽ xảy ra.
World Cup kỳ trước đã từng cung cấp trải nghiệm 3D, khán giả có thể xem lại từ góc máy ảo. Tôi tin, đến chung kết World Cup kỳ sau, bạn sẽ ngồi nhà, chọn cách xem khác nhau trên thiết bị khác nhau.”
“Phép thuật gì đây? Đồng nghiệp tôi… các bạn có thể xem hình 3D ảo trên website, đây là góc thủ môn Canada nhìn bàn của Bosnia…
Dù ở sân nào, khả năng bán vé “ảo” gần như không trần. Khán giả chẳng mấy chốc có thể thấy mình xem trận trực tiếp như ngồi lô hoàng gia Wimbledon, ban công lô Lord’s, khu VIP Twickenham, hay ghế cạnh sân Las Vegas.
Ở NBA đã hợp tác Rezzil, cách chơi tương tự đã triển khai qua Apple Vision Pro. Nhưng nếu không vì vấn đề nhạy cảm phức tạp là bản quyền phát sóng, các CLB Premier League lẽ ra giờ đã tung thế giới ảo riêng.
Real Madrid gần đây bắt tay Apple làm “Bernabéu vô hạn”, cung cấp trải nghiệm tham quan sân lịch sử dẫn bằng thực tế ảo. Đó cũng là dạo đầu trước khi chính thức đưa livestream La Liga vào gói.
“Như mở cửa sân ra cả thế giới, không giới hạn, không rào,” chủ tịch Real Madrid Florentino Pérez nói khi ra mắt.
Amazon mua cổ phần Liverpool xong, bên ngoài chẳng khó hiểu vì sao họ thử nước Premier League.
Với CLB hạng top, nếu tạo được hàng triệu người giữ vé mùa “ảo” trên toàn cầu, tác động tài chính sẽ rất lớn. Các CLB nền CĐV nhỏ hơn ắt cũng muốn, khi hợp đồng phát sóng tương lai đưa công nghệ kiểu này vào, mình được chia phần công bằng, tránh khoảng cách giữa CLB giàu nhất và các đội khác tiếp tục nới.
“Chúng tôi đang trao đổi với vài bên bản quyền, bàn cách mở trải nghiệm này và để nó phổ biến,” Eaglestone nói.
“Chủ Burnley ALK Capital và Premier League cùng thời kỳ đầu tư chúng tôi. Giao hữu trước mùa năm ngoái, chúng tôi đã thử một lần tín hiệu trận thời gian thực bằng kính. Chủ CLB đều thấy cơ hội trong đó, không chỉ CLB như Man United mới có.”
“Premier League mùa này đã bắt đầu thử livestream trực tiếp đến CĐV ở Singapore; nếu thành công, có lẽ đó là mẫu cho người dùng thực tế ảo xem trận thế nào. Điều đó mở cửa để Premier League cung cấp trải nghiệm trực tiếp, chứ không qua nhà đài chính. Premier League ở khoản này thật sự đi trước, những thứ nay và tương lai sẵn thử, đều dẫn nhiều giải châu Âu khá xa.”
Với tư cách khán giả, nội dung chúng ta giờ trải nghiệm chính là công nghệ giới chuyên nghiệp đã dùng để tập và phân tích từ 10 năm trước. Năm ấy Eaglestone rời bộ phận truyền thông và thành tích Man City để phát triển phần mềm này. Lúc ấy ekip ông chỉ 4 người. Đến cuối tháng này, kế hoạch mở rộng và đầu tư đầy tham vọng sẽ hiện sự lớn lên của công ty. Công ty còn mở văn phòng mới ở Bắc Mỹ.
CEO Rezzil Sean Corley giải thích: “Nội dung chúng tôi cung cấp có bốn phần then chốt.”
“Khối thành tích hướng HLV hạng top, cũng hướng cơ sở; khối phát sóng, chúng tôi đang đẩy cùng đối tác mạng; khối game đã lên, các bạn vừa trải nghiệm, chẳng mấy chốc còn mở sang điện thoại; cuối cùng khối trải nghiệm, như tham quan sân rất hợp nằm ở đây.”
Thierry Henry và Kompany thuộc những huyền thoại ủng hộ sớm công ty này, còn Guardiola và Klopp trong thời kỳ tranh ngôi gay gắt cũng từng dùng các hệ thống đổi mới này để tập.
“Mọi đội Premier League đều dùng được thiết bị chúng tôi. Dĩ nhiên, có đội dùng nhiều hơn,” Eaglestone nói. Ông nhắc Sam Allardyce thuộc những HLV sớm thấy tiềm năng công nghệ này.
“Ngay đầu, Sam đã nóng lòng muốn đeo kính. Ông luôn là người tiên phong dùng dữ liệu và phân tích thành tích trong bóng đá.”
“Solskjaer cũng vậy. Có trận Champions League gặp AC Milan, lúc ấy mọi người đổ trách nhiệm bàn thua muộn lên Dean Henderson, bên ngoài cũng có tiếng đòi gạt cậu. Công nghệ này cho HLV trưởng thấy bóng bị đổi hướng, đó không phải lỗi thủ môn.”
Với một số ngôi sao Premier League, công nghệ này đã thành phần không thể thiếu trong lịch tập.
“Emi Martínez là một trong những người từng nói công khai cách dùng công nghệ này trong tập thủ môn,” Eaglestone nói.
“Dĩ nhiên, giữa chúng tôi và một số đối tác có yêu cầu bảo mật, nhưng nếu xem video YouTube, sẽ biết những ai tiếp nhận công nghệ này. Nếu chúng tôi nói các công cụ này gần đây được dùng tập đá phạt cố định ở Aston Villa, giờ lại dùng ở Chelsea, cũng chẳng tiết lộ nhiều.”
“Còn một số người thấy nó đặc biệt hữu ích thời hồi phục chấn thương nặng; Chamberlain, Rashford và Lewis Cook đều nói nó giúp lớn. Cảm giác mình trở lại môi trường trận đấu, lấy lại tự tin.”
“Ở môn khác, chúng tôi cũng có tay đua F1 dùng nó để cảm nhận thật hơn đường đua sắp đá. Họ dùng liền một tiếng, chúng ta người thường vòng đầu còn không qua. Red Bull cũng nói công khai tay đua họ dùng công cụ chúng tôi thế nào.”
Găng có chữ ký của Tyson Fury chứng tỏ sự ủng hộ của ông. Cộng thiết bị này có thể tái hiện loại bóng đến 94 dặm/giờ khi đối mặt Jofra Archer, khiến người ta tò mò: đội trưởng Anh Joe Root có chủ động đòi dùng thiết bị này không?
Phòng im ngắn, rồi một trận cười nhẹ hiểu nhau.
“Câu hỏi của anh thú vị… tôi chỉ có thể nói, người như Joe Root chắc chắn sẽ rất hứng thú với kiểu công nghệ này,” Corley cười.
“Trong cricket, công nghệ dù đổi một chút cũng tạo ảnh hưởng lớn, nên chúng tôi có thể giúp tay đập hạng top thấy mình luôn làm gì, và khi cần thì chỉnh.”
“Dù môn nào, dữ liệu thu càng nhiều, chất liệu ấy càng giúp cầu thủ và HLV tái hiện các tình huống, chuẩn bị chuyện có thể xảy ra trận sau. Chúng tôi phục vụ cá nhân, cũng phục vụ hệ thống đội tuyển và các liên đoàn thể thao.”
Người ta dễ gọi tất cả ấy là tương lai thể thao; nhưng thực tế, đây đã là hiện tại.